გაზრდილი ბიუჯეტები და ჰოლივუდის სიფრთხილე პროდიუსერებს უბიძგებს, მრავალ გლობალურ ალიანსს მიმართონ. ავტორი: ითან ვლესინგი, კანადის ბიუროს ხელმძღვანელი აშშ-ს კინოწარმოების ეკონომიკის ცვალებადობის ფონზე, კანადელი დამოუკიდებელი პროდიუსერები საგარეო პარტნიორებთან საერთაშორისო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებულ კოპროდუქციებს იყენებენ დაფინანსების მასშტაბირებისა და მსოფლიო მასშტაბით მათი მიღწევების გაფართოებისთვის. ამის ერთ-ერთი მაგალითია „ნინა როზა“ (Nina Roza), ტრანსატლანტიკური დრამა მონრეალელ რეჟისორ ჟენევიევ დიულუდ-დე სელისგან, რომლის პრემიერა ბერლინშია დაგეგმილი. „ეს არის ისტორია ადამიანზე, რომელიც ბულგარეთში ბრუნდება და მისი მოგზაურობის უმეტესი ნაწილი ბულგარეთში მიმდინარეობს“, – ამბობს დიულუდ-დე სელი მთავარ გმირ მიხეილზე, რომელიც 28 წლის წინ მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ გაიქცა ქვეყნიდან და ქალიშვილი, როზა, მარტომ გაზარდა. ახლა მონრეალში ხელოვნების ექსპერტი მიხეილი უხალისოდ ბრუნდება ბულგარეთში, რათა დაადასტუროს ნინას, 8 წლის ბულგარელი მხატვრის და შესაძლო ვუნდერკინდის ნამუშევრების ნამდვილობა, რომლის ნახატებიც ვირუსულად გავრცელდა ინტერნეტში. ამასთან ერთად, მას წარსულის აჩრდილებთან უწევს დაპირისპირება. აუცილებლობის გამო, „ნინა როზას“ პროდიუსერებმა კანადის ევროპული ურთიერთობები გამოიყენეს კანადა-ბელგია-ბულგარეთი-იტალიის კოპროდუქციის შესაქმნელად. ოფიციალური კოპროდუქციის წესები კანადელ კინემატოგრაფისტებს უკრძალავს საერთო ბიუჯეტის 25 პროცენტზე მეტის საზღვარგარეთ დახარჯვას, რაც იმას ნიშნავს, რომ „ნინა როზას“ დამატებითი დაფინანსების მოსაპოვებლად უცხოელი პარტნიორები სჭირდებოდა. ფინანსური თავსატეხის ამოხსნა – ოთხი კოპროდუქციის პარტნიორის შეთანხმება იმაზე, თუ საიდან მოვიდოდა დაფინანსება, შემოქმედებითი და ტექნიკური წვლილი და როგორ გამოითვლებოდა ისინი – ადვილი საქმე არ იყო. „ახლა მშვენივრად გამოიყურება, მაგრამ ოთხი ქვეყნის ჩართვამდე უდაბნოში ხანგრძლივი მსვლელობა იყო“, – იხსენებს დიულუდ-დე სელი. დაფინანსების მოზაიკის აწყობის მსგავსი გამოწვევის წინაშე აღმოჩნდა ან-მარი ჟელინა, ჟერემი კონტის ფილმ „სამოთხის“ (Paradise) პროდიუსერი, კანადასა და განაში გადაღებული თრილერი, რომლის მსოფლიო პრემიერაც ასევე ბერლინში შედგება. კონტის სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმი მოგვითხრობს კვებეკელ თინეიჯერ ანტუანზე, რომელიც განაში მიემგზავრება კოჯოსთან, ადგილობრივ ბანდის წევრთან დაპირისპირებისთვის, მზარდი მოტყუების თამაშის ფონზე. Elevation Pictures-მა, „სამოთხის“ თავდაპირველმა კანადელმა პროდიუსერმა, პროექტი კანადა-საფრანგეთის კოპროდუქციად მოაწყო. ამან ჟელინას და მის გუნდს, როგორც უმრავლესობის პარტნიორებს, საშუალება მისცა, გაეზიარებინათ ფილმის უმეტესი ნაწილის განაში გადაღების ხარჯები, სცენების მხოლოდ დაახლოებით მესამედი კანადაში იყო გადაღებული. საფრანგეთმა, როგორც უმცირესობის კოპროდუქციის პარტნიორმა, პოსტპროდუქცია შეასრულა. „ეს არის ისტორია ორ სხვადასხვა ქვეყანასა და ორ კაცზე, ამიტომ ჩვენთვის წარმოების თვალსაზრისით უფრო ადვილი იყო, რომ მსოფლიოს ორი მხრიდან ორი პროდიუსერი შეკრებილიყო“, – ამბობს კონტი. „სამოთხის“ პროდუქციას ჰყავდა კანადელი და ფრანგი დეპარტამენტების ხელმძღვანელები შემოქმედებით ჯგუფში და ძირითადად განელი გუნდი კანადის უმრავლესობის კოპროდუქციისთვის. „კოპროდუქცია ხსნის კარებს. მაგრამ ამაზე მეტად, ის ხსნის ტერიტორიას“, – ამბობს ჟელინა და აღნიშნავს, რომ „სამოთხე“ საფრანგეთში Arte-სთვის წინასწარ გაიყიდა. აქ კოპროდუქცია მოქმედებს როგორც საფუძველი, რომელიც უზრუნველყოფს სტრუქტურას საერთაშორისო პროდიუსერებისთვის, რომლებიც თანამშრომლობენ მრავალ ქვეყანაში ოფიციალური აუდიოვიზუალური ხელშეკრულებების ფარგლებში. ეს მოდელი მოითხოვს ფრთხილ ბალანსირებას, რადგან სხვადასხვა ქვეყნის კრეატიული ჯგუფები და ტექნიკური პერსონალი პროექტზე მუშაობენ წარმოებიდან პოსტპროდუქციამდე. ჟელინამ, კოპროდუქციის მოდელის ვეტერანმა, გაიხსენა „ნაცრისფერი ზონა“ „სამოთხის“ შემთხვევაში, როდესაც ფილმის დაფინანსება დადასტურებული იყო და პროდუქცია აგროვებდა მსახიობებსა და გუნდებს და აფორმებდა კონტრაქტებს. „ყველას კარგი განზრახვა აქვს და არავინ ცდილობს პროცესის შენელებას. მაგრამ ამას დრო სჭირდება“, – იხსენებს ის, როდესაც ორი სხვადასხვა ქვეყნის გუნდები კამერების ჩართვისთვის ემზადებიან. „ცდილობ ხელფასების გადახდას, მაგრამ ამავდროულად ფული არ გაქვს, რადგან საბუთების მოწესრიგებას ცდილობ. ეს პროდიუსერებისთვის გიჟური დროა, შემდეგ კი, ჯადოსნურად, ყოველთვის მივაღწევთ ფინიშის ხაზს, ოღონდ ბევრად მეტი ჭაღარა თმით.“ მაგრამ მას შემდეგ, რაც შესაბამისი პროდიუსერები შეთანხმდებიან იმაზე, ვინ რას იხდის, კოპროდუქცია რეჟისორს საშუალებას აძლევს, განახორციელოს თავისი ხედვა, შემოქმედებითი თავისუფლების დაპირებით. „ეს ძალიან ამაღელვებელი იყო, რადგან ჟერემის ხედვა ნათელი იყო. და ყველა ამ ხედვის სამსახურშია“, – ამბობს ჟელინა. ვანკუვერელმა რეჟისორმა ნატ ბოლტმა ასევე მიმართა საერთაშორისო კოპროდუქციის მოდელს – კანადასა და ახალ ზელანდიას შორის – თავისი სადებიუტო ფილმისთვის „წმინდა დღეები“ (Holy Days), რადგან ჰოლივუდის სტუდიები სულ უფრო მეტად პრიორიტეტს ანიჭებენ სამოქმედო ფილმებსა და საშინელებათა ჟანრს სალაროების გასაზრდელად. ამ ხანგრძლივი პროექტისთვის, რომელიც 1970-იანი წლების ახალ ზელანდიაში ვითარდება და რომელშიც ჯუდი დევისი, ჯეკი უივერი და მირიამ მარგოლიესი მონაწილეობენ სამი უჩვეულო მონაზვნის როლში, რომლებიც ეხმარებიან პატარა ბიჭს გარდაცვლილი დედის ზეციდან დაბრუნებაში, სანამ მამის ახალი შეყვარებული დაიკავებს მის ადგილს, საბოლოოდ 21 სხვადასხვა ფინანსისტი იყო ჩართული. „კოპროდუქციამ ნამდვილად ბევრად მეტი თავსატეხის ნაწილი უზრუნველყო, რადგან საშინლად რისკის მოყვარულ ინდუსტრიაში, როცა გაქვს ასეთი რამ – ემოციური...