რეჟისორ ედვინის ახალი ჰორორი „აღარ დაიძინო“ შრომით ექსპლუატაციას ტერორის წყაროდ აქცევს

ინდონეზიელი კინორეჟისორი ედვინი თავის პირველ ნამდვილ ექსპერიმენტს ჰორორის ჟანრში აკეთებს ფილმით „აღარ დაიძინო“ (Sleep No More). ეს არის ბნელი იუმორის მქონე ზებუნებრივი თრილერი, რომელიც შრომით ექსპლუატაციას თავად ტერორის წყაროდ აქცევს. ფილმის მსოფლიო პრემიერა ბერლინალეს სპეციალურ „შუაღამის სექციაში“ შედგება. ეს ნამუშევარი ედვინისთვის ჟანრული ევოლუციაა. მისი წინა ფილმი, „ჩემი შურისძიებაა, სხვები გადაიხდიან ნაღდი ფულით“ (Vengeance Is Mine, All Others Pay Cash), 2021 წელს ლოკარნოს კინოფესტივალზე „ოქროს ლეოპარდის“ მფლობელი გახდა. იმის ნაცვლად, რომ უარი თქვას სოციალურ კომენტარზე, რომელიც მის კარიერას განსაზღვრავდა, ედვინი ჰორორის ჩარჩოს იყენებს სამუშაო პირობებისა და კაპიტალისტური სისტემების კრიტიკის გასამძაფრებლად. ფილმი მოგვითხრობს სამ და-ძმაზე, რომლებიც დედის სიკვდილს იძიებენ თმის აქსესუარების ქარხანაში. იქ ტირანი მფლობელი, მარიატი, მუშებს ექსპლუატაციას უწევს დამსჯელი ცვლებითა და პროდუქტიულობის წახალისების სისტემით, რომელიც ძილზე მეტად სიხარბეს ანიჭებს უპირატესობას. პუტრი მიიჩნევს, რომ დედამ თავი მოიკლა სასტიკი პირობების გამო, ხოლო მისი და, იდა, ეჭვობს, რომ ეს ზედმეტი გამოფიტვით გამოწვეული ზებუნებრივი შეპყრობა იყო. მათი უმცროსი ძმა, ბონა, რომელსაც უჩვეულო სამკურნალო უნარი აქვს, მოჩვენებითი არსების სამიზნე ხდება, რომელიც იდეალურ მასპინძელ სხეულს ეძებს. „ვფიქრობ, რეალობის გადმოცემა კინოში ნებისმიერი ჟანრით შეიძლება“, – ამბობს ედვინი Variety-სთან ინტერვიუში. „ინდონეზიაში ყოველდღიურ ცხოვრებაში იმდენი გიჟური ამბავი ხდება, რომელიც ისედაც სერიოზულია, რომ შესაძლოა ჰორორი-კომედია იყოს შესანიშნავი ჟანრი ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრების პრობლემების განსახილველად“. ფილმი ინდონეზია-სინგაპური-იაპონია-გერმანია-საფრანგეთის ერთობლივი პროდუქციაა. მთავარ როლებს რეიჩელ ამანდა, ლუტეშა და იქბაალ რამადანი ასრულებენ დიდიქ ნინი ტოუოკთან და სალ პრიადისთან ერთად. სცენარი ედვინმა დაიშის მაცუნაგასთან და ცნობილ ნოველისტ ეკა კურნიავანთან ერთად დაწერა. ედვინმა ვრცელი კვლევები ჩაატარა ქარხნების რეალურ პირობებზე, რათა შეექმნა ის, რასაც ის ტოქსიკურ ეკოსისტემას უწოდებს და არა უბრალოდ ლოკაციას. ფილმი იკვლევს, თუ როგორ რჩებიან მუშები გაუცხოებულნი თავიანთი შრომის საბოლოო მიზნისგან. „ნამდვილად მაინტერესებს, როგორ მუშაობს ახლა ქარხნის სისტემა – ჩვენ არ ვიცით, რისთვის ვმუშაობთ“, – განმარტავს ედვინი. „ყველა ბევრს მუშაობს, მიზნების გამო ბევრი უბედური შემთხვევაც კი ხდება, მაგრამ რისთვის? რაღაცისთვის, რაც არ ვიცით“. კინორეჟისორი ციტირებს ჯორდან პილის მტკიცებას, რომ ჰორორი და კომედია არსებითად მსგავსია, ძირითადად მუსიკითა და ხმის დიზაინით განსხვავდება. ედვინი ბნელ იუმორსა და სიურეალისტურ ელემენტებს ქსოვს ნაწარმოებში, რომელიც წინააღმდეგ შემთხვევაში ექსპლუატაციის სასტიკი შესწავლა იქნებოდა. „შიშის შექმნა და კომედიის შექმნა თითქმის მსგავსია და ის ძალიან კარგად მუშაობს კრიტიკისა და ბრაზის გამოსახატავად“, – ამბობს ის. ჰორორის ჟანრში მუშაობის არჩევანი ასევე პასუხობს ინდონეზიის ბაზარს, სადაც ეს ჟანრი ახალგაზრდა აუდიტორიას იზიდავს. ედვინი ხედავს შესაძლებლობას, ჩაერთოს ჟანრის მოყვარულებთან და ამავე დროს მნიშვნელოვანი სოციალური კომენტარი გააკეთოს. „მას დიდი ბაზარი აქვს, განსაკუთრებით ინდონეზიაში. ბევრ ახალგაზრდას, ასევე ხანდაზმულ ადამიანს, ნამდვილად უყვარს კინოში მოსვლა ამ ჟანრის გამოსაცდელად“, – აღნიშნავს ის. „მინდა მათთან საუბარი. როგორ შემიძლია ჰორორის ჟანრის აუდიტორიას რაღაც შევთავაზო?“ კაპიტალისტური კრიტიკა ღრმად არის ფესვგადგმული ედვინის ფილმოგრაფიაში, რომელიც მის მოკლემეტრაჟიან ფილმებამდე, 2000-იანი წლების დასაწყისამდე მიდის. „აღარ დაიძინო“-ს მეშვეობით, ეს კითხვები ახალ გადაუდებელ ხასიათს იღებს. „რაღაცნაირად ვკითხულობ, არის თუ არა კაპიტალიზმი ჩვენთვის სრულყოფილი სისტემა“, – ამბობს ედვინი. „ვფიქრობ, ახლა კიდევ უფრო გადაუდებელი საკითხია, უნდა დავფიქრდეთ, რას ვაკეთებთ კაპიტალიზმთან, სისტემასთან, რომელიც ქმნის ძლიერ ადამიანებს, რომლებიც კაპიტალიზმს თავიანთ მანქანად იყენებენ“. ფილმი პროდიუსირებულია Palari Films-ისა და Beacon Film-ის მიერ ინდონეზიაში, თანაპროდიუსერები არიან Giraffe Pictures სინგაპურში, Hassaku Lab იაპონიაში, In Good Company გერმანიაში და Apsara Films საფრანგეთში. Showbox Corp. ახორციელებს მსოფლიო გაყიდვებს. ედვინის წინა ნამუშევრები მოიცავს „საფოსტო ბარათები ზოოპარკიდან“ (Postcards From the Zoo), რომელიც 2012 წელს ბერლინალეს კონკურსში აჩვენეს და აზიის კინოჯილდოებზე ედვარდ იანგის ახალი ნიჭის ჯილდო მოიპოვა. მისმა სადებიუტო სრულმეტრაჟიანმა ფილმმა „ბრმა ღორი, რომელსაც ფრენა უნდა“ (Blind Pig Who Wants to Fly), როტერდამში FIPRESCI ჯილდო მიიღო. მომავალზე საუბრისას, ედვინი გამოხატავს ინტერესს სამეცნიერო ფანტასტიკის, ინდონეზიის ისტორიისა და იმის შესწავლის მიმართ, რასაც ის უფრო რთულ ადამიანურ ემოციებს უწოდებს. მისი უახლოესი შემდეგი პროექტი შეისწავლის, თუ როგორ უმკლავდებიან თინეიჯერები იმას, რასაც ის „ვალიდაციაზე ორიენტირებულ გიჟურ სამყაროს“ უწოდებს. „თხრობის თვალსაზრისით, დიახ, მიყვარს სიუჟეტის შესწავლა, მაგრამ ზოგჯერ სიუჟეტებთან ერთად რთულია უფრო რთული გრძნობების შესწავლა, რაც უფრო ადამიანური, რთული და ადამიანურია“, – ამბობს ის.