როდესაც დიდ მსახიობებზე (ბრანდო, სტრიპი, დე ნირო, ულმანი, დეი-ლუისი) ვფიქრობთ, პირველი, რაც თავში გვახსენდება, მათი მრავალფეროვნებაა. რობერტ დიუვალს, რომელიც კვირას 95 წლის ასაკში გარდაიცვალა და უდავოდ ერთ-ერთი უდიდესი მსახიობი იყო, ეს თვისება უმაღლესი ხარისხით ჰქონდა. ის იყო ეშმაკური ვირტუოზი, რომლის დაუვიწყარ პერსონაჟთა სიაში შედიოდნენ: გატეხილი ქანთრი მომღერალი, მაფიის კონსილიერი (მრჩეველი), ქარიზმატული ორმოცდაათიანელთა მქადაგებელი, ფსიქოტიკური არმიის მეთაური, კორუმპირებული სატელევიზიო ახალი ამბების აღმასრულებელი და შემზარავი მეზობელი, რომელიც ჩრდილში ცხოვრობს, აღარაფერს ვამბობ უამრავ კოვბოიზე, ასევე დუაიტ დ. ეიზენჰაუერზე და იოსებ სტალინზე. კალიფორნიაში დაბადებულსა და მერილენდში გაზრდილ დიუვალს, თავისი დროის ნებისმიერ მსახიობზე მეტად, ღრმა იდენტიფიკაცია ჰქონდა სამხრეთის სამყაროსთან. ერთმანეთის მიყოლებით, არაერთ როლში, ის იყენებდა გაწელილ, ნელ მეტყველებასა და მშვიდ კადენციას ამ რეგიონის მამაკაცების განსახიერებისთვის — მომხიბვლელებისა და მკვლელების, რომელთაგან თითოეული დახვეწილად განსხვავდებოდა წინასგან, თითოეულ პერსონაჟს საიუველირო სიზუსტით გამოკვეთდა. მიუხედავად ამისა, როდესაც დიუვალის სამსახიობო დიაპაზონზე ვფიქრობ, მხედველობაში მხოლოდ მის ქამელეონისებურ თვისებას არ ვგულისხმობ. ვსაუბრობ რაღაც უფრო პირველყოფილსა და ემოციურზე — იმაზე, თუ როგორ იკვლევდა ის გამოცდილების ნათელ და ბნელ მხარეებს მშვიდობისა და სიბრაზის, სინაზისა და ძალადობის მონაცვლეობითი დინებით. მისი პერსონაჟები შეიძლებოდა ყოფილიყვნენ მოსიყვარულეები… ან სასტიკები. ნაზები… ან მკვლელები. და — ეს იყო მისი ხელწერის მთავარი სანელებელი — ზოგჯერ ორივე ერთად. გადაჭარბება არ იქნება თუ ვიტყვით, რომ დიუვალის სამსახიობო კარიერა ყველა ჩვენგანის დუალიზმის კვლევას წარმოადგენდა. ფართო საზოგადოების ყურადღება მან პირველად ბუ რედლის როლით მიიქცია, იდუმალი განმარტოებული პერსონაჟით 1962 წლის ფილმში „ნუ მოკლავ ჯაფარას“. დუალიზმი უკვე მაშინ იყო სახეზე: მის ირგვლივ ყველა ბუს ურჩხულად მიიჩნევდა, მაგრამ ის დამცველად იქცა. დიუვალი სცენიდან მოვიდა და 60-იან წლებში ბევრს მუშაობდა ტელევიზიაში, მაგრამ „M*A*S*H“-ში (როგორც „ცხელი ტუჩების“ ჰულიჰანის დაძაბული ჯარისკაცი საყვარელი) თავისი კვალის დატოვების შემდეგ, მან შეასრულა როლი, რომელიც განმსაზღვრელი გახდა: ტომ ჰაგენი, კეთილსინდისიერი, სანდო ირლანდიელ-გერმანელი ადვოკატი და მრჩეველი კორლეონეს ოჯახისა „ნათლიაში“ და მის გაგრძელებაში. მიუხედავად იმისა, რომ კრიმინალური სინდიკატის ნაწილი იყო, დიუვალის ჰაგენს ჰქონდა თვისებები, რომლებიც როგორც კორპორატიული, ასევე სამღვდელო იყო: სიმართლისა და ერთგულების მშვიდი გრძნობა, უცნაურ უნართან ერთად, საჭიროებისამებრ შეერწყას ფონს. მისი შესრულება იმდენად დამაჯერებელი იყო, რომ იმ მომენტში ძნელი იყო დიუვალისთვის შეგეხედა და არ გეგრძნო, რომ ეს თვისებები მას, როგორც მსახიობს, განმარტავდა. თუმცა, რამდენადაც დასამახსოვრებელი იყო ტომ ჰაგენის როლში, როგორც ინსაიდერი, რომელიც როგორღაც გარეთ რჩებოდა, დიუვალი ასევე ელოდებოდა თავის დროს, რათა მაყურებლისთვის ყველაფერი ეჩვენებინა, რაც შეეძლო. „ქსელში“ (1976), როგორც UBS TV ქსელის მოგებაზე ორიენტირებული აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტი, ის ახლებურად გათავისუფლდა, მაგალითად, იმ აღმაშფოთებელ მომენტში, როდესაც ჰოვარდ ბილის შეშლილმა სატელევიზიო შოუმ პირველად იგემე წარმატება, და დიუვალის ფრენკი, უგუნური სიხარულით წამოიძახებს: „ეს დიდი, მსუქანი, ძუძუებიანი ჰიტია!“ ეს იყო დიუვალის მეორე მხარე: მეტისმეტად თავდაჯერებული შოუმენი, წვეულების ამორალური სული, ზვიგენის ღიმილის მსგავსი ფართო ღიმილით. ასე რომ, ეს იყო დიდი პარადოქსი და დიუვალის დიაპაზონის ნამდვილი მნიშვნელობა. ცოტას შეეძლო კეთილშობილი ჯენტლმენის ასე დამაჯერებლად განსახიერება; მას შეეძლო ღირსების სულის განსახიერება. ამავდროულად, ის ბნელი მხარის კვლევისკენაც ისწრაფვოდა და ამას ისეთი სიღრმით აკეთებდა, როგორც ბოლო ნახევარი საუკუნის ნებისმიერი სხვა მსახიობი. 1979 წელს მან ეს ორი არაჩვეულებრივი გზით გააკეთა. „დიდ სანტინში“ დიუვალმა შეასრულა ისეთი როლი, რომელიც იმ დროისთვის — და დღემდე — განმსაზღვრელი იყო, როგორც მამა, რომელიც თავისი მოთხოვნების სიმკაცრით აუბედურებს შვილებს. ამგვარი ფილმები ახლა იმდენად ხშირად გვინახავს, რომ ის თავისთავად ჟანრია. მაგრამ დიუვალი მაინც ფლობს მას; მისი „ბული“ მიჩემი არის ჰიპნოზურად მრავალმხრივი მკაცრი პიროვნება, რომელიც დამანგრეველი მამაა, მაგრამ არასოდეს შეიძლება ბოროტმოქმედად ჩაითვალოს. დიუვალის გაგება მის მიმართ ზედმეტად მდიდარია. ხოლო „აპოკალიფსი ახლა“-ში, დიუვალი, როგორც სერფინგის მოყვარული, შიშველგულა, აშშ-ის კავალერიის ქუდით ვიეტნამის ოფიცერი ლეიტენანტი პოლკოვნიკი კილგორი, წარმოაჩინა დასამახსოვრებელი, შეშლილი პერსონაჟი, რომელიც იმდენად დიდებულად სატირული და ამავდროულად, ასე მკაფიოდ რეალური იყო, რომ ფრენსის ფორდ კოპოლას ფილმს მისი მნიშვნელობის უდიდესი ნაწილი შესძინა. დიუვალის მიერ წარმოთქმულმა ფრაზამ: „მიყვარს დილით ნაპალმის სუნი. მას… გამარჯვების სუნი აქვს“, ის ამერიკის სამხედრო ძალის იმპერიული მმართველობის მომაკვდინებლად სახალისო გედის სიმღერად აქცია. (არა ის, რომ ჩვენ აღარ ვცადეთ; არამედ ის, რომ დიუვალის მიერ წარმოდგენილმა გამაოგნებელმა სიგიჟემ აჩვენა, რატომ აღარ იმუშავებდა ეს). ამის შემდეგ, დიუვალი მხოლოდ იწყებდა. მომავალში, მისი შესრულებები მიზანმიმართულად გამოიყენებდა დუალიზმის ორივე მხარეს. ამიტომაც მოიგო მან ოსკარი საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის ფილმში „ნაზი წყალობანი“ (1983): მისი მაკ სლეჯი იყო მკაცრი, გამოჯანმრთელებადი ალკოჰოლიკი, რომელიც მთელ ფილმს ცდილობდა გამოსწორებასა და სწორ გზაზე დადგომას, მაგრამ რაც ამ შესრულებას დიდებულს ხდიდა, იყო მისი მოჩვენებითი ქვეტექსტი — მინიშნება, რომელსაც დიუვალი თავისი თამაშით გადმოსცემდა.